Xikmadda Maalinta Ee Idaacadda Dugsiga

Idaacadda dugsiga waa mid ka mid ah aaladaha ugu muhiimsan ee waxbarasho iyo tarbiya ee lagu hagi karo ardayda, ma aha oo kaliya meel lagu akhriyo warar ama lagu soo bandhigo barnaamijyo, balse waa fursad qaali ah oo lagu xoojiyo akhlaaqda, anshaxa iyo fikirka wanaagsan ee ardayda. Qeybta ugu saamaynta badan idaacadda dugsiga waxaa ka mid ah xikmadda Maalinta, taas oo inta badan noqota fariin kooban balse micno qoto dheer xambaarsan.

Waa Maxay Xikmadda Maalinta Ee Idaacadda Dugsiga

Xikmadda maalinta waa hadal kooban ama oraah xikmad leh oo xambaarsan talo, waano, ama cashar nolosha quseeya. Waxaa laga soo qaadan karaa Qur’aanka Kariimka, axaadiista rasuul (NNKH), hadallada culimada, ama waaya-aragnimada nolosha.

U jeeddadeedu waa in ardayda la xasuusiyo qiimayaal wanagsan, sida runta, dadaalka, ixtiraamka iyo masuuliyadda.

Muhiimadda Xikmadda Maalinta ee Idaacadda Dugsiga

Xikmadda maalinta waxay door weyn ka qaadataa dhismaha shakhsiyadda ardayga. Marka subax kasta ardayda maqlaan hadal dhiirigalinaya, maskaxdooda iyo qalbigooduba way furmaan. Waxaa ay:

• Kobcisaa anshaxa iyo akhlaaqda ardayda
• Xoojisaa fikirka togan iyo yididiilada
• Kordhisaa kalsoonida nafta
• Ka caawisaa ardayda fahamka nolosha iyo caqabadaha jira

Xikmad wanagsan oo si heer sare ah loo doortay waxay ardayga la socon kartaa maalinkiisa oo dhan.

Doorka Ay Ku Leedahay Tarbiyadda ardayda

Tarbiyaddu ma aha oo kaliya waxbarasho buug ku eg, balse waa isku-dar aqoon, akhlaaq, iyo dhaqan. Xikmadda maalinta waxay ardayda baraysaa:

• Sida loo dhaqmo dadka kale
• Qiimaha waqtiga iyo dadaalka
• Muhiimadda edebta masuuliyadda
• In guusha lagu gaaro samir iyo howlkarnimo

Tani waxay ka dhigaysa idaacadda dugsiga meel tarbiyad dhah ah laga helo, halkii ay ahaan lahayd barnaamij caadi ah.

Sidee Loo Doortaa Xikmadda Maalinta Ee Ku Habboon

 Si Xikmadda maalinta u noqoto mid waxtar leh, waa in si taxadar leh loo doortaa. Qodobadan waa in la tixgaliyaa:

• In ay la jaanqaadi karto da’da ardayda
• In ay noqoto mid kooban oo si fudud loo fahmi karo
• In ay xambaarsan tahay fariin togan
• In ay la xiriirto nolosha ardayda ee maalinlaha

Haddii ay noqoto xikmaddu mid adag ama aan la fahmi karin, saamaynta way yaraataa.

Tusaalooyin xikmado ku haboon idaacada dugsiga

Xikmado Gaagaaban

• Ha ballan qaadin weligaa wax aanad  fulin karin.
• Shaqadu waa cusbada nolosha.
• Birta bir kale ayaa jebisa.
• Imtixaanka ayaa lagu ogaadaa in qofka la sharfayo ama la bahdilayo.
• Marka sababta la ogaado, yaabku wuu dhamaadaa.
• Haddii aad rabto in lagu adeeco, amar wax la fulin karo.
• Samirku waa furaha farajka (gargaarka).
• Ha hadlin adigoon ka fiirsan, hana shaqayn adigoon qorshayn.
• Dadka kan ugu liita waa kan aan qarin karin sirtiisa.
• Qanaacadaadu waa nuska farxadaada.
• Waxaa kuu roon in aad laba jeer wax waydiiso intaad hal mar qalad samayn lahayd.

Xikmad Ku Saabsan Saaxiibtinimada

• Saaxiibtinimada dadka wanagsan waxay dhaxalsiisaa wanaag, halka saaxiibtinimada dadka xun ay keento qoomamo.
• Saaxiibka ayaa ka horeeya jidka (safarka).
• Saaxiibka dhabta ah waa kan kuu soo socda marka dadka oo dhan kaa sii jeestaan.
• Saaxiibtinimada miisaan laguma cabbiro, mana lagu qiimeeyo lacag.
• Saaxiibkaaga si qarsoodi ah u canaano, dadka hortoodana ku amaan.
• Kalinimada ayaa ka kheyr badan la fadhiisiga saaxiib xun.

Xikmado Ku Saabsan Dulqaadka

• Geedka hooskiisa kama xannibo xitaa ninka jaraya.
• Qofka caqliga badan waa kan dadka u cudurdaara.
• Haddii aad maqasho hadal ku dhaawacaya, hoos u dhig si uu kuu dhaafo.
• Naftaada wax yar u cafi, dadka kalena wax badan.
• Noqo sida geedka timirta ka sareeya cuqdada, dhagax ayaa lagu tuuraa haddana miro macaan ayuu soo ridaa.

Sidoo Kale Akhri Maqaaladan Hoose:

salaada maxaa jabiya?

sida ugu fudud ee quraanka lagu xifdiyo

muhiimadda waqtiga

sidee loo dhisaa kalsoonida nafta

Xikmad Ku Saabsan Guusha

• Ha u dib dhigin shaqada maanta berri.
• Qofkii dadaala wuu helaa, kii wax beerana wuu goostaa.
• Cilmiga raadi laga bilaawa ilmanimada ilaa dhimashada.
• Guul-darrada guusha ayay ku bartaa.
• Sirta guusha waa hor-u-socodka.
• Guushu waa in aad ka gudubto guul-darrada adigoon lumin xamaasadaada.
• Guul-darradu micnaheedu ma aha in aad fashilantay, balse waa inaadan wali guulaysan.
• Maanta beer geed, barrina ku naso hooskiisa.
• Guul-darradu waa furaha lagu furo albaabada guusha.

Xikmadaha Ku Saabsan Cilmiga

• Weel kasta cidhiidhi ayuu noqdaa marka wax lagu rido, balse weelka cilmiga isagu ma buuxsamo.
• Cilmiga yaraanta lagu barto wuxuu la mid yahay xarriiq dhagax lagu qoray.
• Aqoonta haddii aadan maalin walba kobcin way sii yaraataa maalinba maalinka ka danbaysa.
• Qofka aan wax baran yaraantiisa ma horumaro waynidiisa.
• I bar sida kalluunka loo qabsado, ha i siin kalluun maalin kasta.

Saamaynta Ay Ku Yeelato Jawiga Dugsiga

Marka xikmadda maalinta si joogta ah loo adeegsado, waxaa isbedal joogta ah ku yimaada jawiga dugsiga. Ardaydu waxay noqdan kuwo is ixtirama, macalimiintuna waxay helaan arday dhageysata oo edeb leh. Waxaa yaraada khilafaadka, waxaana bata wada-shaqeynta iyo niyad wanaaga.

Gunaanad

Xikmadda maalinta ee idaacadda dugsiga waa aalad yar laakiin leh saameyn balaaran. Waa fursad qaali ah oo lagu dhiso jiil leh akhlaaq wanaagsan, aqoon, iyo wacyi ballaaran. Haddii si xikmad leh loo doorto loona soo bandhigo, waxay noqon kartaa isha tarbiyadeed oo aan la hilmaami karin.

Sidaas awgeed, dugsiyada waa inay ihtimaam gaar ah qaybta xikmadda maalinta, maadaama ay tahay aasaaska horumarka ardayda iyo bulshada mustaqbalka.